ضياء الدين جرجانى
28
رسائل فارسى جرجانى ( فارسى )
اينكه نسخ فوق با يكديگر قابل تطبيق است ، به اين جهت باب اول و دوم آن تصحيح گرديد كه نسخهء منحصر به فرد است و از باب سوم تا شصت و چهارم را به رسالهء عبادات موكول كرديم كه - ان شاء اللّه - تصحيح خواهد شد . اين رساله داراى مقدمهء كوتاهى است كه مؤلف ابواب رساله را در آن فهرستوار ذكر مىكند : باب اول ، راجع به ترغيب در آموختن است ، بخصوص علم دين كه پاداش آن بهشت است . در اين باب اعمال بندگان نيز به دو دستهء زشت و قبيح يا نيكو و حسن تقسيم شده است . باب دوم ، از اصول دين آغاز مىشود ، ولى نويسنده مبحث معاد را تحت عنوان شريعت مىنگارد و آن را به شناخت ثواب و عقاب تعبير مىكند . نويسنده بر اين اعتقاد است كه باور به معاد از شناخت خداى تعالى حاصل مىشود و اين شناخت از طريق صفات است ، بنابراين به توصيف صفات الهى مىپردازد و به عقايد پيروان امام بخارى صاحب كتاب جامع الصحيح ، اشعريان و كلابيان اشاره مىكند و به آيات قرآنى استناد مىنمايد ، و در مبحث عدل خداوند نيز اشارهء مختصرى به معاد دارد . مؤلف در فصل نبوت به عقايد حشويان يا مجسّمه اعتراض مىكند . همچنين در فصل امامت به افكار معتزله ، جبريان ، خوارج ، بخاريان و كرّاميان مىپردازد و در حقانيّت شيعهء اثنا عشرى سخن مىراند . وى نه تنها به آيات قرآن استناد مىكند ، بلكه به بسيارى از احاديث نبوى نيز در اين زمينه استشهاد مىنمايد . فصلى جداگانه نيز راجع به اينكه « امام دوازده است » اختصاص مىدهد ، و نام هر يك از ائمه را با خصوصياتى اندك برمىشمارد و از احاديث نبوى مدد مىطلبد . دربارهء عصمت ائمه از افكار زيديان ، اسماعيليان ، كيسانيان ، ناووسيان ، واقفيان و اهل سنت اطلاعاتى مفصل دارد و تأكيد بسيار بر اينكه هيچ يك از اين فرقهها پيشوايان خويش را معصوم نمىدانستند . همچنين تأكيد بسيار بر اينكه هر كس بايد امام زمان خويش را بشناسد . در اين